Matiasy, zwane też matjasami, to młode śledzie, które trafiają na stoły zwłaszcza przed świętami. Delikatne, tłuste i miękkie, od zwykłych śledzi w occie czy oleju różnią się nie tylko ceną, ale też smakiem i sposobem przygotowania. W sklepach spotkasz je pod kilkoma nazwami, a nie każda oznacza to samo, więc warto wiedzieć, co kupujesz.
Czym są matiasy
Matias to śledź poławiany młodo, zanim zdąży złożyć ikrę. W tym czasie ryba gromadzi dużo tłuszczu, a jej mięso jest wyjątkowo delikatne i kruche. To właśnie odróżnia młode śledzie od dorosłych, które są twardsze i bardziej wyraziste w smaku.
W polskich sklepach i przepisach funkcjonują dwie formy zapisu: matias i matjas. Obie są w użyciu, a o tej samej rybie mówią także matiasy, matjasy i po prostu młode śledzie. Pierwotnie nazwa wiąże się z holenderską tradycją połowu pierwszych śledzi sezonu.
Czym różnią się od śledzi a’la matias
Śledzie a’la matias to produkt, który ma przypominać prawdziwe matiasy. Nazwa odnosi się do sposobu przygotowania i łagodnego, delikatnie solonego smaku, a nie do wieku ryby. Na etykiecie wyrażenie “a’la” zwykle oznacza właśnie takie naśladownictwo.
Prawdziwy matias jest zwykle bardziej tłusty, miększy i delikatniejszy, a jego mięso łatwo oddziela się od ości. Śledzie a’la matias bywają jędrniejsze i mocniej wyczuwalne w smaku. Różnica jest widoczna już przy pierwszym kęsie, choć oba produkty dobrze sprawdzają się na świątecznym stole. Przy zakupie warto czytać skład i opis na opakowaniu, bo to one mówią, z jaką rybą masz do czynienia.
Sprawdź też: Ryba bez ości – jaką wybrać na Wigilię i świąteczny obiad
Matias holenderski
Matias holenderski to młode śledzie z Morza Północnego, tradycyjnie kojarzone z początkiem lata, kiedy w Holandii świętuje się pierwsze połowy sezonu. W Holandii jada się je najczęściej na surowo, z posiekaną cebulą i kawałkami ogórka kiszonego, a w polskich sklepach trafiają do sprzedaży już przetworzone, w solance lub oleju. Nazwa “matias holenderski” bywa w Polsce znakiem jakości, dlatego warto sprawdzić rzeczywiste pochodzenie ryby na opakowaniu.
Jak smakują matiasy
Matiasy są miękkie, maślane i łagodniejsze od klasycznych śledzi. Sól jest wyczuwalna, ale nie dominuje, a naturalna tłustość ryby daje przyjemną, kremową strukturę. Dobrze komponują się z kwaskowatymi i ostrymi dodatkami, które równoważą ich tłustość: cebulą, ogórkiem, octem, jabłkiem czy śmietaną.
Jak przygotować matiasy: jak długo i w czym moczyć
Czas moczenia zależy od stopnia zasolenia. Część matiasów w sklepach jest już delikatnie solona i można je jeść niemal od razu, inne wymagają odsolenia. Najczęściej moczy się je od kilku godzin do całej nocy, w czystej wodzie albo w mleku, które dodatkowo łagodzi smak. Najlepiej kierować się informacją producenta i skosztować kawałek ryby przed podaniem.
Po odsoleniu matiasy osusza się i podaje z wybranymi dodatkami. Ponieważ mięso jest delikatne, warto obchodzić się z nim ostrożnie, żeby się nie rozpadło.
Matiasy w oleju z cebulą i ogórkiem
Matiasy w oleju to jeden z najpopularniejszych sposobów podania. Olej podkreśla naturalną miękkość ryby, a cebula i ogórek dodają świeżości i lekkiej ostrości. Do tego zestawu pasuje także odrobina octu, która rozjaśnia smak i przełamuje tłustość, dlatego klasyczne matiasy w oleju z cebulą i ogórkiem pojawiają się na wielu świątecznych stołach.
Matiasy w śmietanie
Matiasy w śmietanie z cebulą i ogórkiem to łagodniejsza i bardziej kremowa wersja. Śmietana otula rybę i spaja smaki, a kwaskowaty ogórek równoważy jej słodycz. To dobra propozycja dla osób, które wolą delikatniejszy smak niż ten, który daje ocet czy olej.
Śledzie korzenne z matiasów
Tradycyjne śledzie korzenne mają wyraźny, ciepły smak przypraw, który dobrze kontrastuje z tłustym mięsem młodej ryby. Do matiasów pasuje oszczędne doprawienie, bo delikatna ryba łatwo traci smak pod zbyt mocnymi dodatkami.
Sprawdza się tu gałka muszkatołowa, pieprz ziołowy i ziele angielskie mielone. Ponieważ matiasy posypuje się przyprawą, lepiej niż całe ziarna czy liście sprawdza się przyprawa w postaci mielonej, bo równomiernie pokrywa rybę i od razu oddaje aromat. Przyprawy dodają charakterystycznej korzennej nuty, a pieprz ziołowy lekkiej ostrości i ziołowego akcentu. Tak doprawione matiasy dobrze smakują z cebulą i świeżym pieczywem.
Matiasy na świątecznym stole
Śledzie to klasyczna wigilijna przekąska, a matiasy są jej bardziej elegancką wersją. Sprawdzają się jako zimna przystawka, na kanapkach albo jako dodatek do ziemniaków. Młody śledź jest tłustą rybą, czyli źródłem kwasów tłuszczowych omega-3, ale także dość słonym produktem, więc warto podawać go z lekkimi dodatkami i nie przesadzać z solą w pozostałych potrawach.
Matiasy dobrze pasują do większości wigilijnych dań, dlatego mogą stanąć obok tradycyjnych śledzi w occie albo zastąpić je całkowicie, jeśli ktoś woli łagodniejszy smak.
Gdzie kupić matiasy
Matiasy kupisz w sklepach rybnych, delikatesach, większych supermarketach oraz w sklepach internetowych z rybami. Przed świętami ich oferta zwykle się powiększa, więc łatwiej znaleźć różne warianty: w oleju, w zalewie octowej czy w śmietanie. Przy zakupie sprawdź datę przydatności i sposób przechowywania, bo młode śledzie są delikatne i szybciej tracą świeżość niż zwykłe, dlatego do domu najlepiej przewozić je w chłodzie i trzymać w lodówce.
