Limonka i cytryna leżą w sklepie obok siebie, ale różnią się smakiem, ceną i zastosowaniem. Sok z limonki jest ostrzejszy i bardziej aromatyczny, dlatego sprawdza się tam, gdzie cytryna zabrzmiałaby zbyt łagodnie: w marynatach, sosach i napojach. Znajomość różnic w składzie, pochodzeniu i sposobie zabezpieczania owoców pozwala wybrać limonkę świadomie, a nie tylko dlatego, że jest zielona.
Limonka czy limetka? Co to za owoc
W polskich sklepach sprzedawana jest zwykle limonka perska (Citrus × latifolia), hybryda limonki właściwej i cytryny. To najczęściej uprawiana limonka na świecie, a jej największym producentem jest Meksyk. Limonka właściwa, nazywana też meksykańską (Citrus aurantifolia), jest mniejsza i bardziej aromatyczna, ale trudniej ją kupić.
Nazwy limonka i limetka są w języku polskim używane zamiennie. Na półce owoc podpisany jednym lub drugim słowem to najczęściej ta sama limonka perska.
Czy limonka to niedojrzała cytryna?
Limonka i cytryna to dwa różne owoce cytrusowe, choć blisko ze sobą spokrewnione. Cytryna ma żółtą skórkę i łagodniejszy, pełniejszy smak. Limonka jest mniejsza, ma zieloną skórkę i ostrzejszy, lekko gorzkawy sok z wyraźnym aromatem olejków eterycznych. Limonka nie jest też niedojrzałą cytryną: zielone cytryny z czasem żółkną, a limonka jest odrębnym owocem.
| Cecha | Limonka | Cytryna |
| Barwa skórki | zielona | żółta |
| Wielkość | mniejsza | większa |
| Smak soku | ostry, aromatyczny, lekko gorzkawy | łagodniejszy, pełniejszy |
| Typowe zastosowanie | kuchnia meksykańska i azjatycka, napoje, marynaty | ryby, herbata, wypieki |
Różnica w smaku decyduje o tym, gdzie która sprawdza się lepiej. Cytryna pasuje do ryb, herbaty i ciast, a limonka do guacamole, sosów i drinków. Przy pytaniu, co jest lepsze, cytryna czy limonka, odpowiedź zależy więc od potrawy.
Co jest zdrowsze: cytryna czy limonka?
Oba owoce są źródłem witaminy C, ale cytryna zawiera jej więcej: średnio około 50 mg w 100 g, wobec około 30 mg w limonce. Cytryna ma też nieco więcej potasu i folianów. Limonka dostarcza około 30 kcal w 100 g, niewielkie ilości cukrów (1,7 g w 100 g) i błonnik.
Przy ilościach, w jakich zjada się te owoce, czyli kilku łyżkach soku lub plasterku do napoju, różnice w wartościach odżywczych nie mają większego znaczenia dla całodziennej diety. Czy limonka jest zdrowa? Jest wartościowym dodatkiem do potraw i napojów, a główne źródła witaminy C w diecie to nadal papryka, czarna porzeczka i kapusta. Wybór między limonką a cytryną może więc opierać się na smaku i zastosowaniu.
Dlaczego limonki są droższe od cytryn?
Limonka w sklepach kosztuje zwykle więcej niż cytryna. Limonki trafiają do Polski z Ameryki Łacińskiej: największym producentem jest Meksyk, a dostawy do Europy pochodzą także z Brazylii, Peru i Kolumbii, a latem z Hiszpanii. Cytryny zbierane są m.in. w południowej Europie i Turcji, czyli znacznie bliżej.
Podaż limonek bywa też niestabilna. Pogoda i sytuacja w regionach uprawy w Meksyku wielokrotnie powodowały gwałtowne skoki cen na rynku światowym.
Porównanie realnych kosztów zakupu utrudnia sposób podawania cen: limonki są mniejsze od cytrym i sprzedawane są zwykle na sztuki, a cytryny na kilogramy. Dopiero przeliczenie obu cen na tę samą jednostkę pokazuje, ile naprawdę kosztuje limonka w porównaniu z cytryną.
Czy limonki są pryskane?
Cytrusy transportowane na duże odległości zabezpiecza się po zbiorze przed pleśnią środkami grzybobójczymi, a skórkę dodatkowo woskuje, żeby owoce dłużej zachowały wygląd. Dotyczy to limonek tak samo jak cytryn, pomarańczy i mandarynek. Limonki nie są pod tym względem wyjątkiem.
Na skórce cytrusów najczęściej znajdują się:
- imazalil
- tiabendazol
- wosk
Najpopularniejszym środkiem jest imazalil. Woskowa warstwa utrudnia jego usunięcie samą wodą, dlatego mycie nie daje pewności. Miąższ chroniony jest przez skórkę, więc sok z limonki jest pod tym względem bezpieczniejszy niż skórka.
Skórka limonki wykorzystywana do dań, napojów i wypieków powinna pochodzić z owoców z certyfikatem ekologicznym (BIO), ponieważ w produkcji ekologicznej imazalil jest zabroniony.
Jak wybierać i przechowywać limonki
Dobra limonka jest ciężka w stosunku do swojej wielkości, co oznacza, że zawiera dużo soku. Skórka powinna być gładka, jędrna i zielona. Owoce lekko żółtawe są dojrzałe i mają łagodniejszy smak.
Przy wyborze warto zwrócić uwagę na:
- skórka gładka i jędrna,
- owoc ciężki w dłoni,
- barwa zielona bez brązowych plam.
W lodówce limonki zachowują świeżość dłużej niż w temperaturze pokojowej. Sok z limonki można zamrozić w kostkach, a otartą skórkę (z owoców BIO) w małych porcjach.
Do czego używać limonki w kuchni
Sok z limonki jest podstawą kuchni meksykańskiej i azjatyckiej: guacamole, salsy, dressingi, marynaty do mięsa i zupy. Kwas z soku z limonki zmienia strukturę białka ryby, dlatego limonka jest głównym składnikiem ceviche, w którym białko surowej ryby ścina się bez udziału ciepła
W napojach limonka dodaje wyrazistej, orzeźwiającej kwasowości: do wody, lemoniady, mojito czy napojów bezalkoholowych. Cytryna jest tu łagodniejszym wyborem, więc w napojach z ziołami lub owocami warto sięgać po obie zależnie od pożądanego efektu.
FAQ
Czy limonka to niedojrzała cytryna? Nie. Limonka i cytryna to osobne owoce cytrusowe. Niedojrzałe cytryny są zielone i wyglądają podobnie, ale po dojrzeniu żółkną i pozostają cytrynami, a limonka perska jest hybrydą limonki właściwej i cytryny.
Czym zastąpić limonkę? Cytryną, w zbliżonej ilości. Smak będzie łagodniejszy i mniej aromatyczny.
Czy limonka jest kwaśniejsza od cytryny? Limonka zawiera więcej kwasu cytrynowego, dlatego jej sok bywa odbierany jako ostrzejszy.
Czy limonkę można jeść ze skórką? Skórka jest jadalna i zawiera olejki eteryczne, ale na zwykłych owocach występują środki zabezpieczające po zbiorze. Do jedzenia ze skórką najlepiej wybierać limonki BIO.
Czy limonkę można mrozić? Tak. Zamrożony sok w kostkach i otarta skórka zachowują aromat.
Źródła/Bibliografia:
- Politechnika Łódzka Wydział Chemii Fungicydy na skórkach owoców Izydorczyk, Tomaszewska, https://repozytorium.p.lodz.pl/items/a0d4e067-b22a-4af5-8085-504a79d95039/full
- Medycyna Praktyczna dr n. med. Dominika Wnęk Czy cytrusy należy myć przed spożyciem? https://www.mp.pl/pacjent/dieta/lista/314968,czy-cytrusy-nalezy-myc-przed-spozyciem
