Zioła prowansalskie to jedna z najczęściej stosowanych mieszanek przypraw w polskiej kuchni, choć jej nazwa myli tropy. To nie jedno ziele, tylko kompozycja kilku suszonych ziół śródziemnomorskich, zestawionych tak, aby pasowały do różnych dań. Poniżej skład typowej mieszanki, jej praktyczne zastosowania oraz sprawdzone zamienniki na chwilę, gdy słoiczek z przyprawą akurat się skończy.
Co to są zioła prowansalskie?
Nazwa „zioła prowansalskie” (fr. herbes de Provence) odnosi się do mieszanki ziół kojarzonej z kuchnią południowej Francji, choć sama kompozycja jest w dużej mierze wynalazkiem handlowym – w regionie Prowansji nie istnieje jedna, historyczna receptura tej mieszanki. Producenci przypraw łączą pod tą nazwą kilka ziół o zbliżonym, śródziemnomorskim charakterze aromatycznym, co sprawia, że skład bywa różny w zależności od marki.
Skład ziół prowansalskich
Typowa mieszanka ziół prowansalskich zawiera:
- tymianek
- bazylię
- rozmaryn
- oregano
- cząber
- majeranek
Estragon (bylica draganek) jest często dodawany jako składnik wzbogacający tradycyjną mieszankę Lawenda może występować w składzie na opakowaniu. Niektóre wersje mieszanki ziół prowansalskich wzbogacane są o suszone kwiaty lawendy, co nadaje im delikatnie kwiatowy, słodkawy ton. Warto sprawdzić skład na opakowaniu, bo proporcje poszczególnych ziół, a więc i dominujący smak mieszanki, różnią się między producentami.
Zioła prowansalskie kucharzy z Francji
Pascal Brodnicki – francusko-polski kucharz i popularyzator gotowania, urodzony na północy Francji w Lille, ma własny przepis na zioła prowansalskie. Kucharz prowadzi popularne programy kulinarne, m.in. „Po prostu gotuj!”, jest autorem książek kulinarnych, a także promotorem dobrego, prostego jedzenia z lokalnych produktów. Skład ziół prowansalskich według Pascala Brodnickiego – oprócz bazy (tymianek, majeranek, oregano, rozmaryn, cząber, bazylia) – zawiera liście laurowe, szałwię, lubczyk i trybulę.
Michel Moran – francuski szef kuchni o hiszpańskich korzeniach, urodzony w Paryżu, juror w polskiej edycji programu MasterChef oraz prowadzący program „Doradcy smaku”, stosuje zioła prowansalskie marki Prymat. Skład tej popularnej mieszanki to suszone przyprawy: tymianek, bazylia, cząber, majeranek, rozmaryn, oregano i liść laurowy.
Do czego pasują zioła prowansalskie
Mieszanka sprawdza się wszędzie tam, gdzie pasuje aromat śródziemnomorski:
- pieczone i grillowane mięso (kurczak, wieprzowina, jagnięcina)
- warzywa pieczone w piekarniku (cukinia, papryka, pomidory, bakłażan)
- oliwa z oliwek doprawiona do pieczywa lub sałatek
- sosy pomidorowe i dania jednogarnkowe
- pieczywo na słono, np. focaccia
Zioła prowansalskie najlepiej dodawać na początku gotowania lub pieczenia, dzięki czemu zdążą oddać aromat do potrawy, a nie tylko osiąść na powierzchni.
Czym zastąpić zioła prowansalskie
Gdy akurat nie ma pod ręką gotowej mieszanki, można ją odtworzyć samodzielnie z pojedynczych ziół, jeśli są dostępne w kuchni – wystarczy połączyć w równych proporcjach tymianek, rozmaryn, oregano i majeranek, ewentualnie z dodatkiem bazylii i cząbru. Jeśli brakuje kilku składników naraz, dobrym zamiennikiem będzie:
- mieszanka ziół włoskich (podobny, choć nieco łagodniejszy profil smakowy)
- sam tymianek z rozmarynem (uboższy, ale wciąż pasujący do mięs i pieczonych warzyw)
- oregano z bazylią (bliżej kuchni śródziemnomorskiej niż francuskiej, ale sprawdzi się w sosach i daniach jednogarnkowych)
FAQ
Co zawierają zioła prowansalskie? Najczęściej tymianek, bazylię, rozmaryn, oregano, cząber i majeranek, czasem z dodatkiem suszonej lawendy.
Jak zrobić zioła prowansalskie samodzielnie? Wystarczy połączyć w równych proporcjach tymianek, rozmaryn, oregano i majeranek, a jeśli są dostępne – dodać też bazylię i cząber.
Do czego zioła prowansalskie pasują najlepiej? Do pieczonego i grillowanego mięsa, pieczonych warzyw, sosów pomidorowych oraz oliwy doprawianej do pieczywa i sałatek.
Żródła/Bibliografia:
- Pascal Brodnicki Przyprawy i zioła http://pascalbrodnicki.pl/teoria/przyprawy-i-ziola/
- Frisco przyprawy Prymat https://www.frisco.pl/pid,9868/n,prymat-ziola-prowansalskie/stn,product
