Czy wiesz, jak przyrządzić grzyby smardze? Można je usmażyć na maśle lub dusić z cebulą. Pojawiły się już pierwsze wiosenne grzyby – smardze. W Polsce smardze są objęte częściową ochroną gatunkową, ale można je kupić, choć słono kosztują. Smardze to wyjątkowo smakowite grzyby o wyraźnym aromacie. Wyróżniają się nie tylko smakiem, ale także trudnością w odróżnieniu od innych gatunków. Owocniki smardza występują w 5 kolorach: żółtym, beżowym, brązowym, brunatnym i czarnym, utrudniając grzybiarzom identyfikację.
*
Grzyby smardze – jak wyglądają?
Grzyby smardze mają stożkowaty kapelusz, który jest pusty w środku, przyrośnięty do łodygi i pokrywają go otwory. Dodatkowo kapelusz jest charakterystycznie pomarszczony, natomiast łodyga jest jasna i gładka. Młode smardze mają gładką łodygę, a starsze – marszczoną. Smardze to grzyby o unikalnym wyglądzie, łatwo rozpoznawalne dzięki swojemu specyficznemu, wręcz „gąbczastemu” kapeluszowi. Kapelusz smardza ma strukturę przypominającą plaster miodu lub siatkę, z licznymi wgłębieniami i wypukłościami, co odróżnia go od większości innych grzybów.
Jego kolor waha się od jasnobrązowego do ciemnobrązowego, czasem z odcieniem szarawym. Trzon grzyba jest białawy, pusty w środku i delikatnie wygięty, co nadaje smardzowi dość smukły wygląd. Cały grzyb ma miękką, ale sprężystą strukturę, a jego wysokość może dochodzić do kilkunastu centymetrów. Smardze najczęściej spotyka się w wilgotnych lasach liściastych wiosną, co dodatkowo zwiększa ich atrakcyjność.
Gdzie rosną grzyby smardze?
Smardze występują niemal na całym świecie. Najwięcej gatunków rośnie w Europie. W Polsce występuje 5 gatunków w tym smardze jadalne, jednak z uwagi na rzadkie występowanie są one objęte ochroną gatunkową. dotyczącą grzybów w ich naturalnych środowiskach (Rozporządzenie Ministra Środowiska).
Grzyby smardze objęte częściowa ochroną gatunkową:
- Jadalny (Morchella esculenta smardz jadalny) – najczęściej spotykany przedstawiciel, ceniony w kuchni.
- Wyniosły (Morchella elata smardz wyniosły) – charakteryzuje się bardziej wydłużonym, stożkowatym kapeluszem.
- Półwolny (Morchella gigas lub Morchella semilibera smardz półwolny) – wyróżnia się kapeluszem przyrośniętym do trzonu tylko w górnej połowie.
- Stożkowaty (Morchella conica smardz stozkowaty) – posiada głębokie, pionowe żebra i wydłużony kształt.
- Ogrodowy (Morchella hortensis smardz ogrodowy) – często spotykany w przydomowych ogrodach oraz na terenach przekształconych przez człowieka.
Pojawienie się świeżego smardza, jednego z pierwszych wiosennych grzybów, cieszy grzybiarzy i smakoszy. Jednak ze względu na ochronę gatunkową można zbierać je tylko w określonych miejscach.
Grzyby smardze wartości odżywcze i korzyści zdrowotne
Wiosenne grzyby smardze są smaczne i zdrowe, dlatego warto korzystać z ich dostępności, wtedy gdy są świeże. Smardze przez dietetyków uważane są za jedne ze zdrowszych gatunków grzybów, które mają cenne wartości odżywcze. Wykazują również właściwości wspomagające pamięć i układ nerwowy, dzięki zawartości witamin z grupy B (szczególnie niacynie i ryboflawinie). Te składniki odżywcze obecne w samrdzach wspierają procesy energetyczne w komórkach mózgowych i zwiększają wydolność psychiczną.
Smardze – wartości odżywcze i korzyści zdrowotne:
- Wartości odżywcze – smardze są bogatym źródłem aminokwasów, przeciwutleniaczy i związków aromatycznych oraz źródłem witamin z grupy B i wszystkich ważnych soli mineralnych, dostarczają sporo potasu, żelaza i fosforu. Grzyby te są cenionym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza kwasu linolenowego.
- Walory smakowe – smardze w diecie mogą być cenione ze względu na wyrazisty smak i niską kaloryczność. Wiosenne grzyby smardze są radosną nowalijką na naszych talerzach.
- Zastosowanie kulinarne świeżego smardza – grzyb ma przede wszystkim jadalny miąższ o ziemistym aromacie. Struktura grzyba jest krucha i delikatna, odpowiednia do krótkiej obróbki termicznej. Smardze na surowo są niejadalne.
- Korzyści zdrowotne – smardze wykazują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Mają działanie przeciwdrobnoustrojowe i immunostymulujące, a także wzmacniające oraz mogą zapobiegać obniżeniu nastroju, wywierać pozytywny wpływ na wzrok i pamięć.
Jak przyrządzić smardze? 3 PRZEPISY
Smakowite grzyby smardze można smażyć na maśle, dusić lub gotować. Oto proste przepisy jak przyrządzić smardze z patelni:
1. Przepis na smardze z patelni na maśle z cebulką:
- Grzyby smardze oczyścić, przekroić w poprzek i opłukać;
- Masło rozgrzać na patelni;
- Cebulę zeszklić;
- Smardze dodać do zeszklonej cebuli i krótko, ale intensywnie smażyć (2-3 minuty), na koniec dodać sól i pieprz.
2. Przepis na smardze z patelni w śmietanie:
- Smardze oczyścić i pokroić na mniejsze kawałki, a następnie wrzucić do wrzątku na 3 minuty;
- Masło rozgrzać na patelni;
- Cebulę i czosnek zeszklić na maśle;
- Dodać ugotowane smardze, podsmażyć, przyprawić solą i pieprzem;
- Wymieszać ze śmietaną i dusić przez kilka minut, aż smaki się połączą;
- Podawać z koperkiem i skropione sokiem z cytryny.
3. Przepis na sos ze smardzami i makaron spaghetti:
- Smardze oczyścić, pokroić w poprzek;
- Masło klarowane rozgrzać na patelni;
- Smardze krótko, intensywnie smażyć, zmniejszyć gaz i przyprawić solą oraz mielonym pieprzem;
- Grzyby zalać śmietaną, dusić przez chwilę;
- Dodać ugotowany makaron spaghetti, zetrzeć parmezan, posypać serem i natką pietruszki.
Osttania aktualizacja 6 lipca 2026
