Pigwa to twardy owoc o zielonkawo-żółtej barwie, o intensywnym, korzennym zapachu, kojarzony głównie z jesienią i przetworami – rzadko jada się ją na surowo. Jej nazwa bywa mylona z pigwowcem, choć to dwa różne owoce.
Co to jest pigwa
Pigwa kształtem przypomina duże, nieregularne jabłko lub gruszkę, ma lekko meszkowatą skórkę i twardy, cierpki miąższ. Na surowo jest praktycznie niejadalna – twarda, ściągająca, kwaśna. Swój charakterystyczny, intensywny aromat (opisywany jako miodowo-cytrusowy z nutą różaną) ujawnia dopiero po obróbce termicznej. Sezon na pigwę przypada na wrzesień i październik.
Pigwa bogata w fitoskładniki
Pigwa (Cydonia oblonga M.) to roślina stosowana w profilaktyce i leczeniu wielu schorzeń m.in. cukrzyca, zapalenie wątroby, czy infekcje dróg oddechowych i układu moczowego. Powszechnie znana pigwa, jest bogata w pożyteczne metabolity wtórne, takie jak związki fenolowe, steroidy, flawonoidy, terpenoidy, garbniki, cukry, kwasy organiczne i glikozydy stosowane do produkcji leków. Różnym częściom rośliny przypisuje się szeroki zakres aktywności farmakologicznej, w tym działanie przeciwutleniające, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne. Np. śluz polisacharydowy, glukuronoksylan, wytłaczany z nasion pigwy, jest stosowany w plastrach skórnych do gojenia ran.
Pigwa a pigwowiec – czym się różnią
Pigwa i pigwowiec to dwa różne owoce, mimo podobnej nazwy. Pigwa to duży owoc o zielonkawo-żółtej barwie, zbierany jesienią. Pigwowiec daje owoce znacznie mniejsze niż pigwa i wyraźnie żółte – wielkości małych jabłek lub śliwek, równie twarde i kwaśne. W praktyce oba owoce mają zbliżony skład i podobne walory smakowe, dlatego bywają stosowane zamiennie w przepisach na przetwory – dżemy, syropy czy nalewki.
Wartości odżywcze i właściwości pigwy w diecie
Pigwa jest niskokaloryczna i dostarcza sporo błonnika, w tym pektyn – naturalnych substancji żelujących, dzięki którym owoc ten świetnie nadaje się do przetworów zagęszczających się bez dodatku żelatyny. Zawiera też witaminę C oraz związki polifenolowe o działaniu przeciwutleniającym.
Ze względu na wysoką zawartość garbników i pektyn pigwa ma działanie ściągające, przez co bywa wykorzystywana w kuchni tradycyjnej przy dolegliwościach żołądkowo-jelitowych – w formie kompotów czy herbatek.
Pigwa do herbaty i inne zastosowania kulinarne
Jednym z najpopularniejszych sposobów wykorzystania pigwy jest suszenie plastrów owocu i zaparzanie ich jako dodatku do herbaty – nadają napojowi wyrazisty, korzenno-owocowy aromat oraz lekko kwaskowaty posmak.
Poza herbatą pigwa sprawdza się w:
- dżemy i konfitury (dzięki wysokiej zawartości pektyn gęstnieją bez dodatkowych zagęszczaczy),
- kompoty,
- nalewki i likiery,
- pieczone desery – jako dodatek do szarlotek czy placków, podobnie jak jabłka czy gruszki,
- syropy – jako baza do napojów lub dodatek do herbaty i wody.
Przepisy z pigwy
Ze względu na twardość i cierpki smak pigwa niemal zawsze wymaga obróbki termicznej.
Dżem z pigwy: owoce obrać, pokroić w kostkę i gotować z cukrem (proporcje zwykle 1:0,7–1) oraz odrobiną wody do miękkości, następnie zmiksować lub zmiażdżyć na gładszą masę i gotować jeszcze kilkanaście minut do uzyskania odpowiedniej gęstości. Dzięki naturalnej zawartości pektyn dżem gęstnieje sam, bez dodatku żelatyny czy agaru. Dobrze komponuje się z cynamonem, wanilią lub odrobiną soku z cytryny.
Galaretka z pigwy: przygotowywana z samego soku wyciśniętego z gotowanych owoców – wyjątkowo klarowna i intensywnie aromatyczna, dzięki wysokiej zawartości pektyn tężeje bez żelatyny.
Kompot z pigwy: pokrojone owoce gotowane z cukrem i wodą, ewentualnie z dodatkiem cynamonu lub goździków. Dobrze sprawdza się też połączenie pigwy z jabłkami lub gruszkami – łagodzi to jej cierpkość.
Suszone plastry pigwy do herbaty: cienko pokrojone plastry suszone w niskiej temperaturze (np. w suszarce do owoców lub piekarniku), przechowywane w szczelnym pojemniku.
Pieczona pigwa z miodem i cynamonem: przekrojone owoce z wydrążonym gniazdem nasiennym pieczone do miękkości z odrobiną miodu, masła i cynamonu – prosty jesienny deser, podobny w charakterze do pieczonych jabłek.
Nalewka z pigwy: pokrojone owoce zalewane spirytusem lub wódką i macerowane przez kilka tygodni, następnie słodzone syropem cukrowym – klasyczny sposób na wykorzystanie twardych, aromatycznych owoców.
Pigwa dobrze komponuje się smakowo z cynamonem, goździkami, wanilią, miodem oraz innymi owocami jesiennymi – jabłkami i gruszkami, które łagodzą jej naturalną cierpkość.
Jak wybierać i przechowywać pigwę
Dobrej jakości pigwa powinna mieć jednolitą skórkę bez ciemnych plam i uszkodzeń, a jej zapach powinien być wyraźnie wyczuwalny już przy zbliżeniu owocu. Owoce zbyt zielone są niedojrzałe i jeszcze bardziej twarde i kwaśne.
Pigwę najlepiej przechowywać w chłodnym, przewiewnym miejscu – w takich warunkach zachowuje świeżość przez kilka tygodni. W lodówce można ją trzymać krócej, ponieważ intensywny zapach owocu łatwo przenika do innych produktów. Do dłuższego przechowywania najlepiej nadają się przetwory – dżemy, kompoty czy suszone plastry.
FAQ
Czy pigwę można jeść na surowo? Teoretycznie tak, ale ze względu na twardość i bardzo cierpki smak surowa pigwa jest mało apetyczna. W praktyce niemal zawsze poddaje się ją obróbce termicznej.
Czy pigwa i pigwowiec to to samo? Nie. To dwa różne owoce – pigwa jest duża, pigwowiec daje znacznie mniejsze owoce. W kuchni, ze względu na podobny smak i skład, bywają stosowane zamiennie.
Jak długo można przechowywać pigwę? Świeża pigwa w chłodnym, przewiewnym miejscu wytrzymuje kilka tygodni. Na dłuższe przechowywanie lepiej przetworzyć ją na dżem, kompot lub suszone plastry.
Czy pigwa nadaje się dla osób na diecie? Tak, jest niskokaloryczna i bogata w błonnik, choć w praktyce jada się ją głównie w formie przetworzonej z dodatkiem cukru, co warto uwzględnić przy bilansowaniu diety.
Źródła/Bibliografia:
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej mgr inż. Beata Dłużniewska Pigwa i pigwowiec https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/pigwa-i-pigwowiec-podobienstwa-i-roznice/
- PubMed Cydonia oblonga M., A Medicinal Plant Rich in Phytonutrients for Pharmaceuticals https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27445806/
