Olej kokosowy i tłuszcz palmowy to dwa popularne tłuszcze roślinne, które często trafiają na listę składników w produktach spożywczych. Choć pochodzą z podobnych regionów świata, różnią się składem, właściwościami oraz zastosowaniem w kuchni i przemyśle spożywczym. Zrozumienie tych różnic ułatwia świadomy wybór tłuszczów w codziennej diecie. Warto wiedzieć, kiedy sięgnąć po olej kokosowy, a kiedy lepiej sprawdzi się tłuszcz palmowy.
Olej kokosowy – wartości odżywcze
Olej kokosowy zawiera ok. 82–90% tłuszczów nasyconych, ale w dużej części są to średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe (MCT), głównie kwas laurynowy. To one odpowiadają za szybkie dostarczanie energii i dobrą stabilność termiczną. Olej kokosowy jest odporny na utlenianie, dzięki czemu dobrze znosi smażenie w wysokiej temperaturze.
Proces produkcji oleju kokosowego jest dość prosty, choć różni się w zależności od tego, czy powstaje olej nierafinowany (virgin), czy rafinowany.
Olej kokosowy produkuje się z miąższu dojrzałych orzechów kokosa, czyli białej części zwanej koprą.
Jak wygląda proces produkcji oleju kokosowego:
- Virgin (nierafinowany):
Świeży miąższ jest rozdrabniany, tłoczony na zimno, a następnie oddziela się z niego olej metodą naturalnej sedymentacji lub delikatnej filtracji. Dzięki temu zachowuje aromat i większość składników bioaktywnych. - Rafinowany:
Miąższ kokosa najpierw się suszy (powstaje kopra), a następnie poddaje tłoczeniu i rafinacji: oczyszczaniu, odkwaszaniu, odbarwianiu i dezodoryzacji. Taki olej ma neutralny smak, dłuższą trwałość i wyższy punkt dymienia.
Tłuszcz palmowy – wartości odżywcze
Tłuszcz palmowy ma bardziej zróżnicowany skład — ok. 45–50% nasyconych, 40% jednonienasyconych i niewielki udział wielonienasyconych. W swojej naturalnej, czerwonej wersji (olej z miąższu palmy oleistej) zawiera sporo witaminy E i karotenoidów, ale w rafinowanej formie — najczęściej spotykanej w produktach — wartości te są znacznie niższe.
Tłuszcz palmowy produkuje się z owoców palmy oleistej, głównie Elaeis guineensis. W zależności od części owocu powstają dwa rodzaje: olej palmowy (z miąższu) oraz olej z pestek palmy – palm kernel oil (z nasion).
Jak wygląda proces produkcji tłuszczu palmowego:
- Olej palmowy z miąższu (główny „tłuszcz palmowy”):
Zebrane owoce są podgrzewane i rozgniatane, aby oddzielić miąższ. Następnie tłuszcz wyciska się mechanicznie lub ekstrahuje, po czym oczyszcza i filtruje. Naturalny olej palmowy ma czerwoną barwę dzięki zawartości karotenoidów. - Palm kernel oil (olej z pestek):
Pestki są suszone i miażdżone, a olej wyciskany pod wysokim ciśnieniem. Ten rodzaj tłuszczu jest twardszy, bardziej nasycony i często wykorzystywany w przemyśle spożywczym oraz kosmetycznym.
W formie rafinowanej tłuszcz palmowy ma neutralny smak, długi termin przydatności i dobrą stabilność termiczną.
Zastosowanie w kuchni oleju kokosowego
- Sprawdza się do smażenia, pieczenia i przygotowywania dań w stylu azjatyckim.
- Często używany w kuchni wegańskiej jako zamiennik masła.
- Nadaje potrawom lekko kokosowy aromat, szczególnie w wersji nierafinowanej.
Tłuszcz palmowy w przemyśle spożywczym
- Stabilny termicznie tłuszcz popularnym w przemyśle spożywczym — w słodyczach, wyrobach cukierniczych, margarynach i fast-foodach.
- Neutralny smak i długi termin przydatności.
- W domowej kuchni stosowany jest rzadziej, choć dobrze znosi smażenie.
Olej kokosowy czy tłuszcz palmowy?
Jeśli zależy Ci na tłuszczu do codziennego gotowania i przygotowywania domowych potraw, olej kokosowy będzie lepszym wyborem — szczególnie w wersji nierafinowanej lub zimnotłoczonej. Natomiast tłuszcz palmowy jest praktyczny w przemyśle, ale w diecie domowej warto używać go oszczędnie, zwłaszcza w rafinowanej postaci, w której traci większość naturalnych antyoksydantów.
