Nutri-Score to pięciostopniowa skala od A do E, umieszczana na froncie opakowania i pozwalająca szybko porównać profil odżywczy produktów. System budzi skrajne opinie zarówno wśród konsumentów, jak i specjalistów do spraw żywienia, dlatego Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało zniesienie tego oznakowania. Warto jednak przyjrzeć się samemu mechanizmowi Nutri-Score, jego założeniom matematycznym oraz ograniczeniom, które do końca 20230 roku będą z nami mogły funkcjonować w codziennych zakupach.
Jak działa Nutri-Score?
Algorytm Nutri-Score przypisuje punkty w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml produktu. Wynik końcowy stanowi różnicę między punktami za składniki niekorzystne i punktami za składniki korzystne. Im niższy wynik, tym lepsza litera na skali od A do E.
- Składniki niekorzystne (zwiększają wynik): energia, cukry, kwasy tłuszczowe nasycone, sól (sód).
- Składniki korzystne (obniżają wynik, czyli poprawiają ocenę): błonnik pokarmowy, białko oraz udział warzyw, owoców, roślin strączkowych, orzechów i wybranych olejów.
Napoje oraz tłuszcze mają osobne wersje obliczeń, dlatego litery nadawane tym grupom produktów nie są wprost porównywalne z ocenami żywności stałej.
Nutri-Score – wady i ograniczenia
Głównym problemem konstrukcyjnym modelu jest oparcie wyniku na stałej bazie wagowej (100 g lub 100 ml), która nie zawsze odzwierciedla wielkość porcji spożywanej podczas posiłku. Drugie ograniczenie dotyczy tego, że algorytm ocenia deklarowany skład odżywczy, a nie sposób, w jaki produkt został wytworzony.
Porcja a przeliczenie na 100 g
Oleje roślinne i inne produkty spożywane w niewielkich ilościach mają w przeliczeniu na 100 g wysoką kaloryczność i duży udział tłuszczu, co obniża ocenę. Aktualizacja algorytmu poprawiła pozycję oliwy z oliwek i oleju rzepakowego, które mogą uzyskać ocenę C, jednak nadal nie trafiają one do najwyższych kategorii. Tymczasem dostarczają niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych w ilościach dawkowanych łyżkami, a nie w gramaturze porównywalnej z produktami zbożowymi. Algorytm nie uwzględnia tej różnicy w sposobie spożycia.
Modyfikacje receptury a przetworzenie
Nutri-Score nie różnicuje stopnia skomplikowania procesu technologicznego. Produkt wysoko przetworzony, w którym obniżono zawartość soli lub uzupełniono zawartość błonnika bądź białka, może uzyskać wyższą literę (np. B) niż produkt o prostszym składzie, którego profil odżywczy wypada mniej korzystnie w matematycznym modelu.
Nutri-Score w Polsce znikną do końca 2030 roku
Opisane wady i ograniczenia algorytmu doprowadziły do decyzji Ministerstwa Zdrowia o zniesieniu oznakowania Nutri-Score w Polsce.
Od początku 2029 roku nowe produkty wyprodukowane w Polsce nie będą mogły być wprowadzane na rynek w opakowaniach z oznaczeniami wartości odżywczej na przodzie opakowania wymagającymi notyfikacji. Najpóźniej do końca 2030 roku produkty z logo Nutri-Score mają zniknąć z polskich sklepów. Do tego czasu oznakowanie nadal występuje na opakowaniach, dlatego podczas zakupów warto wiedzieć, jak interpretować jego ocenę.
Jednocześnie w piśmie z 24 września 2026 r., skierowanym do producentów i dystrybutorów żywności,.Minister Zdrowia informuje: „Żywność z innych państw UE wyprodukowana i oznakowana systemami FOPNL (podlegającymi obowiązkowi notyfikacji, w tym symbolami Nutri-Score) w krajach, które przyjęły je oficjalnie jako systemy krajowe (w przypadku Nutri-Score obecnie są to: Francja, Belgia, Niemcy, Holandia, Hiszpania, Luksemburg, Portugalia), będą mogły znajdować się na polskim rynku.”
Jak korzystać z Nutri-Score podczas zakupów?
Nutri-Score pełni funkcję uproszczonego wskaźnika porównawczego w obrębie tej samej kategorii produktów, na przykład dwóch płatków śniadaniowych, dwóch jogurtów czy dwóch past do pieczywa. Porównywanie liter między różnymi kategoriami (np. oleju i pieczywa) prowadzi do mylących wniosków. Litera A, B czy C nie zastępuje szczegółowej analizy tabeli wartości odżywczej oraz listy składników, na której składniki występują w kolejności od największego udziału masowego.
FAQ
Czy Nutri-Score jest obowiązkowy? Nie. W Unii Europejskiej system jest dobrowolny, a o umieszczeniu logo na opakowaniu decyduje producent.
Kiedy Nutri-Score zniknie z polskich sklepów? Najpóźniej do końca 2030 roku. Od początku 2029 roku nowe produkty wyprodukowane w Polsce nie będą mogły trafiać na rynek z takim oznakowaniem.
Co oznaczają litery w Nutri-Score? A oznacza najkorzystniejszy profil odżywczy w skali, E najmniej korzystny. Ocena dotyczy 100 g lub 100 ml produktu.
Czy produkt z oceną A jest zawsze wartościowy? Ocena A opisuje profil odżywczy w przeliczeniu na 100 g. Nie uwzględnia wielkości porcji ani stopnia przetworzenia.
Czy Nutri-Score ocenia napoje? Tak, według osobnego algorytmu. Najwyższą ocenę (A) uzyskuje woda.
Źródła/Bibliografia:
- Sante Publique France https://www.santepubliquefrance.fr/nutri-score
- Gov PL Czym jest system nutri-score i jak go interpretować? https://www.gov.pl/web/psse-kamien-pomorski/czym-jest-system-nutri–score-i-jak-go-interpretowac
- Food Fakty Magdalena Wolska Nutri-Score w Polsce? Jest decyzja Ministerstwa https://foodfakty.pl/nutri-score-w-polsce-jest-decyzja-ministerstwa
